
RCLM Baucau (24/07/2026)—Unidade Prevensaun Konflitu Komunitáriu (UPKK) Munisipiu Baucau, rejista kazu konflitu hamutuk lima nolu resin ualu (58) durante trimestre daruak, husi fulan janeiru to’o Juñu tinan 2026 husi Postu Administrativu ualu.
Husi total kazu ne’e kompostu husi kazu disputa rai hamutuk 11, violénsia doméstika hamutuk 7, estragus rekursu naturál hamutuk 7, kestaun familiar hamutuk 5, ofensas simples hamutuk 4, intespesoal hamutuk 3, defamasaun hamutuk 3, dano simples hamutuk 2, infidelidade hamutuk 2.
Alende ne’e kazu violensia sexual 1, konfrontu joven 1, impresta ka deve osan 1, dezentedementu 1, omisidiu 1, impede Ilas São Calistro Calavario 1, relasaun traballu 1, ofensas korporais 1, kestaun kultura 1, kestaun kontratuál 1, asaltu malu 1 no na’ok animal 1.
Xefe Departamentu Unidade Prevensaun Konflitu Komunitáriu Munisipiu Baucau, Fransisco Boavida da Costa esplika, husi kazu total 58 ne’e numeru boot mak kazu disputa rai ho total 11, tuir violensia domestika hamutuk 7 no kazu sira seluk, maibe servisu Unidade Prevensaun Konflitu Komunitáriu halo mediasaun kazu sivil konsege resolve hamutuk 26 sei pendente hamutuk 3, prosesu aprosimasaun hamutuk 8 no arkivu hamutuk 21.
“Iha tipu kazu ne’ebe numeru boot liu mak disputa rai iha teritoriu postu ualu nia laran, disputa rai ne’e barak tanba uluk avo sira nia tempu fo rai ba malu liuhosi verbal de’it la liu husi eskrita ida, entaun to’o ohin loron jerasaun ba jerasaun rai transforma ba osan no estratejiku halo negosiu, entaun hamosu disputa rai, kazu krime publiku, violensia domestika numeru aas iha Baucau, tanba fator ekonomia no dalaruma mane adolteiru ka selinku. Mediasaun kazu sivil disputa rai ami halo identifikasaun no aprosimasaun ba parte rua ne’ebe involve kazu ne’e no ivolve autoridade suku aldeia, no lian-nain faselita midiasaun ba sira nia problema disputa rai no ita produz akordu parte rua no kazu arkivu ita halo aprosimasaun to’o fulan tolu, maibe lahetan solusaun entaun arkivu tiha,” hateten xefe Deparmentu UPKK iha nia kna’ar ftin Vila Nova kinta (23/07/2026).
Enkuantu Governu liuhosi Ministriu Interior (MI), estabelese Diresaun Nasional Prevensaun Konflitu Komunitaria (DNPKK) bazéia dekretu lei numeru 73/2023, loron 14 fulan setembru hodi hala’o kna’ar no responsabilidade importante ba presekusaun atividade area implementasaun estratejia nasional, kona ba prevensaun, mediasaun no resolusaun konflitu komunintaria inklui halo kordenasaun no avaliasaun hodi promove populasaun nia rahun di’ak no laran haksolok ho moto “diak liu prevene duke kura”.
Departamentu, Unidade Prevensaun Konflitus Komunitaria (UPKK) Munisipiu Baucau, ho vizaun atu sidadaun hotu moris iha paz no estabilidade, haromonia sosial no iha konsiénsia ba prevensaun konflitu atu kontribui ba deznvolvimentu nasionál.
Entretantu misaun hametin estabilidade nasional liu hosi halibur no analiza informaaun, hametin parseria, hasa’e kapasidade komunidade iha prevensaun konflitu, dezenvolve no implmenta estratejia prevensaun ne’ebe apropriadu.
Ekipa Kobertura : RCLM