+670 77320643

info@rclm.tl

Servisu Estatístika Baucau Responsabiliza Fornese Dadus Ba Dezenvolvimentu Lokál Ne’ebé Sustentavel

RCLM-Baucau (05/08/2026) —Institutu Nasionál Estatístika (INE), liu husi Departamentu Servisu Estatístika Munisípiu Baucau, kontinua hala’o nia kna’ar no responsabilidade atu fornese dadus estatístika ne’ebé loos,  kredivél no  kualidade hodi suporta planeamentu no dezenvolvimentu lokál ne’ebé sustentavel.

Xefe Departamentu Servisu Estatístika Munisípiu Baucau, Manuel Freitas Pereira, esplika iha kontestu desentralizasaun, governu presiza dadus ne’ebé akuradu iha nivel Munisipál atu sai baze hodi foti desizaun no planeamentu ne’ebé efisiente.

“Estatestika hanesan matan no tilun governu nian no observa realidade sosiál no ekonomia iha baze hodi informa polítika nasionál no lokál, iha mos proximidade ho komunidade, kna’ar ne’e foka ba iha koperasaun besik ho komunidade suku no instituisaun sektorál sira iha Munisípiu,” dehan Xefe Departamentu Estatestika Munisípiu hafoin priense programa Rádiu Talk tersa (04/08/2026).

Vizaun Departamentu Estatístika mak sai sentru referénsia ba dadus lokál ne’ebé kredivel. Enkuantu nia misaun mak kolekta, prosesa, analiza no disemina informasaun estatístika ho kualidade atu suporta Administrasaun Munisipál hodi foti desizaun bazeia ba evidénsia.

Nia akresenta, servisu ne’ebé departamentu Estatístika Munisípiu Baucau hala’o sensus no peskiza nasionál iha nivel Munisipál, sensus populasaun no abitasaun, mapamentu uma-kain iha Postu Administrativu hotu, implementasaun peskiza saúde (DHS), kolekta dadus ekonomia regular, monitorizasaun ba enumerador sira iha suku no aldeia, no verifikasaun dadus atu garante kualidade no integridade informasaun.

Iha estatístika sektorál no Administrativu kordenasun ho instituisaun lokál ba dadus ne’ebé integradu, estatístika Edukasaun kolekta dadus husi emis edukasaun, manajementu informasaun sistema monitoriza taxa eskolarizasaun no infraestrutura eskolar no mós estatístika Saúde iha integrasaun ho  emis ba dadus mobilidade no modalidade, apoiu kualidade rejistu vitál ka moris no mate iha Munisípiu Baucau, estatístika agrikultura prodúz ka kolekta dadus agrikultura pekuaria lokál monitoriza seguransa ai-han iha nivel uma-kain, serbisu hamutuk ho Administrasaun Munisípál hodi kria bazé de dadus ne’ebé integradu ba Planeamentu lokál ne’ebé efisiente,”tenik Xefe Departamentu Estatístika Munisípiu Baucau.

Manuel hatutan, atualmente Departamentu Estatístika Munisípiu Baucau ezekuta programa prinsipál tolu, mak kolekta dadus Civil Registration and Vital Statistics (CRVS), kolekta dadus Consumer Price Index (CPI/IPK) semanal no mensal, no produz publikasaun Livru Timor-Leste iha Númeru kada tinan.

 “Serbisu ne’ebé tutela mai ami iha programa tolu hau mensiona iha leten ida CRVS ida ko’alia kona-ba ita nia númeru populasaun mate, moris nomos populasaun tama no sai (imigrasaun externa no interna) ka movimentu komunidade husi suku ida ba suku seluk ka postu ida ba postu seluk, no Munisipiu ida ba Munisípiu seluk relasiona kaben, serbisu ka eskola no buat balun ne’ebé kontribui sira movimentu ka imigrasaun no CRVS ne’e ami halo kada semestrál fulan neen primeiru (Janeiru too Juñu) no segundu (Jullu too Dezembru).

Enkuantu dezafius ne’ebé Departamentu Estatístika Munisípiu Baucau sei hasoru, liuliu falta viatura atu apoiu funsionáriu sira ba rekolla dadus iha terrenu, tamba dadaun ne’e iha deit motorizada rua, no funsionáriu feto seidauk hatene konduz, Aleinde ne’e, sala enkontru espasu ki’ik atu akumula ema barak partisipa enkontru no desiminasaun liga ho serbisu departamentu Estatístika nian.

Ekipa Kobertura :  RCLM

 

Publika iha :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *